Een zo ruimtelijk en realistisch mogelijk geluidsbeeld – dat is het ideaalbeeld van opnametechnici. Met Surround Sound of een 360 graden bioscoopgeluid weten ze ons te imponeren. Toch is het nooit helemaal ‘levensecht’. Dat komt vooral omdat onze oren zich niet zo makkelijk laten bedriegen: ze hebben immers het vermogen om heel precies de bron van een geluid te lokaliseren, in drie dimensies.
In de jaren tachtig kwam de Argentijn Hugo Zuccarelli met een opnametechniek die hij ‘holophonic sound’ noemde. Hij zegt dat de techniek gebaseerd is op de principes van het hologram, een speciale manier om laserlicht zo te projecteren dat een levensecht beeld ontstaat. Zoals een hologram een driedimensionaal beeld laat zien, zo laat ‘holophonic sound’ een driedimensionaal geluid horen. Daarbij maakt Zuccarelli naar eigen zeggen gebruik van de otoakoestische emissies van het oor.
Wat hij nu precies doet, heeft hij nooit willen onthullen. De weinige dingen die hij over zijn aanpak gepubliceerd heeft, zijn controversieel. Zijn theorie dat ons oor geluid lokaliseert via de otoakoestische emissies is volstrekte onzin, stellen allerlei deskundigen.
Ondertussen zijn de opnames wel verbluffend realistisch. Zo realistisch dat sommige luisteraars claimen dat ze zwavel ruiken bij het luisteren naar een holophonische opname waarin een lucifer wordt aangestoken.
Onderzoekers rapporteren dat deze opnames ook andere zintuiglijke sensaties in het brein van de luisteraar lijken te prikkelen. Zo zeggen sommige slechthorende luisteraars Holophonic Sounds te kunnen ‘horen’ – wellicht omdat het hun brein langs andere wegen stimuleert.
De opnametechniek is onder meer gebruikt door Michael Jackson (op zijn album ‘Bad’), Pink Floyd (‘The Final Cut’) en Psychic TV (‘Dreams less sweet’).
Een van de meest verbluffende voorbeelden die ik gehoord heb, is Haircut.
Om het effect goed te ervaren, moet je via een koptelefoon luisteren. De opname duurt enkele minuten. Het begin is nog niet zo spannend, maar halverwege wordt het echt fascinerend. Laat me weten of jij ook naar links keek!
Meer opnames kun je horen via de officiele website van Hugo Zuccarelli.
.
Categorieën: Alle berichten · Brein · Klank
getagged: Holophonic Sound, Hugo Zuccarelli, oto-akoestische emissie
Enkele tientallen jaren geleden werd voor het eerst aangetoond dat het oor zelf ook geluid produceert. ‘Als je een microfoon in de gehoorgang stopt en het geluid versterkt, dan hoor je een zuiver fluittoontje’, vertelt de Groningse natuurkundige en audioloog Emile de Kleine. ‘Dat geluid gaat de hele dag door.’ Nog steeds is niet echt duidelijk waar deze oto-akoestische emissies (OAE) vandaan komen. Elk oor produceert meerdere unieke frequenties – bijvoorbeeld van 1200 Hz en 1340 Hz. ‘Het is als het ware een vingerafdruk van het oor’, zegt de Kleine.
Niet ieders oor schijnt geluid te produceren. Bij ongeveer eenderde van de mannen en tweederde van de vrouwen worden OAE’s gemeten, meestal via beide oren. Wanneer slechts een oor geluid maakt, is dat meestal het rechteroor. De frequenties liggen normaal gesproken tussen de 1000 en 2000 Hz. Sommige mensen hebben OAE’s met meerdere frequenties in een breder bereik.
Hoe en waarom het oor deze geluiden produceert, is nog steeds onduidelijk. ‘Het is een bijverschijnsel dat past bij een gezond oor’, aldus de Kleine. ‘Waarschijnlijk heeft het te maken met versterking van signalen. De fluittonen zouden dan het “rondzingen” van de versterker zijn. Het is een aardige manier om er tegenaan te kijken, hoewel niet helemaal duidelijk is hoe je dat “rondzingen” dan precies in het oor zou moeten plaatsen.’
De Kleine noemt een theorie die suggereert dat de buitenste haarcellen in de cochlea (het slakkenhuis) spontaan langer en korter worden en daardoor een soort ruis veroorzaken: ‘Door interferentie binnen de ruis ontstaan zuivere tonen van een paar hertz breed.’ Wiskundige modellen kunnen de fluittonen zo verklaren, maar een empirisch bewijs voor deze hypothese is er niet. De hypothese wordt alleen ondersteund door het feit dat oren van patiënten met beschadigde haarcellen geen fluittonen maken.
OAE’s komen ook voor bij verschillende zoogdieren, vogels en amfibieën. ‘Ook bij kikkers’, zegt De Kleine, ‘terwijl bij deze dieren het oor heel anders georganiseerd is dan bij mensen’. En dat ontkracht de haarcellen-theorie. De OAE blijft daarmee wetenschappelijk een onbegrepen fenomeen. Maar het is zo’n universeel voorkomend verschijnsel dat het onlosmakelijk bij het oor lijkt te horen.
Bron: Rinze Benedictus, ‘Bionieuws’ (september 2001)
.
Categorieën: Alle berichten · Klank
getagged: Emile de Kleine, OAE, oto-akoestische emissie
